skip to Main Content

Ο Τ. Ιορδανίδης μιλά για το “Έγκλημα και Τιμωρία” στο Culturenow.gr

Ο Τάσος Ιορδανίδης μιλά για το "Έγκλημα και Τιμωρία" Ένα από τα αριστουργήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας, το Έγκλημα και Τιμωρία του Φίοντορ Μ. Ντοστογιέφσκι, μεταφέρεται από από 8 Οκτωβρίου 2015 στη σκηνή του θεάτρου Άνεσις.Ο Τάσος Ιορδανίδης, ο οποίος πρωταγωνιστεί…

Περισσότερα

Η Θ.Ματίκα μιλά στο Δ.Μαστρογιαννίτη για τη στήλη ΟΙ ΠΑΘΙΑΣΜΕΝΟΙ στην Athens Voice

Θάλεια Ματίκα Βλέποντας κάποιον πώς χορεύει και τρώει καταλαβαίνεις πώς κάνει σεξ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΑΣΤΡΟΓΙΑΝΝΙΤΗΣ Θάλεια, με τι είσαι παθιασμένη; Άρχισα να δοκιμάζω ξένες κουζίνες επί ελληνικού εδάφους και ξεκινώντας τα ταξίδια στο εξωτερικό μού έγινε συνήθεια να αναζητώ τις γαστριμαργικές…

Περισσότερα

Τ. ΙΟΡΔΑΝΙΔΗΣ Δεν πρέπει ποτέ να ξεχνάμε ότι το αβγό του φιδιού είναι εδώ

ΤΑΣΟΣ ΙΟΡΔΑΝΙΔΗΣ: ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΚΑΡΑΛΗ ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΗNOS.GR Στον τέταρτο χρόνο παρουσίας του στο θέατρο «Ανεσις», ο Τάσος Ιορδανίδης ετοιμάζεται για το «μεγαλύτερο θεατρικό του στοίχημα»: υποδύεται τον Ρασκόλνικοφ στο «Εγκλημα και τιμωρία» του Ντοστογιέφσκι, σε σκηνοθεσία Λεβάν Τσουλάτζε,…

Περισσότερα

Λεβάν Τσουλάτζε: «Οι άνθρωποι ρέπουν προς τον διχασμό»

Λεβάν Τσουλάτζε: «Οι άνθρωποι ρέπουν προς τον διχασμό»

ΓΙΩΤΑ ΣΥΚΚΑ

Ο Λεβάν Τσουλάτζε (δεξιά) σε μια στιγμή πρόβας με τον Τάσο Ιορδανίδη που θα υποδυθεί τον Ρασκόλνικοφ.

Ο Λεβάν Τσουλάτζε (δεξιά) σε μια στιγμή πρόβας με τον Τάσο Ιορδανίδη που θα υποδυθεί τον Ρασκόλνικοφ.

Δουλειά του Λεβάν Τσουλάτζε παρουσιάστηκε πέρυσι για πρώτη φορά στη χώρα μας, όταν ο ηθοποιός και παραγωγός Τάσος Ιορδανίδης τον κάλεσε να σκηνοθετήσει το «Λεωφορείον ο Πόθος» του Ουίλιαμς.

Τώρα ο ανανεωτής του γεωργιανού θεάτρου, διευθυντής του Kote Marjanishvili Τheatre, σκηνοθέτησε το «Εγκλημα και τιμωρία» του Ντοστογιέφσκι που ανέβηκε στο «Ανεσις», πιστεύοντας ότι τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή «είναι ικανό να προκαλέσει έντονα συναισθήματα τόσο στους ερμηνευτές όσο και στους θεατές».

Προφανώς πρόκειται για πολύ φιλόδοξο εγχείρημα να μεταφέρεις στη σκηνή ένα από τα σπουδαιότερα μυθιστορήματα που γράφτηκαν ποτέ. Ποιο ήταν το «κλειδί» που τον έκανε να πιστέψει ότι είναι εφικτή η επιλογή του; «Η θρησκευτική αναζήτηση, η κοινωνική αδικία, η χαμένη αξιοπρέπεια είναι θέματα που βρίσκονται στην επικαιρότητα. Δεν το τολμούσα νωρίτερα γιατί δεν είχα βρει την κατάλληλη συνεργασία». Οπως λέει, «αν δεν έχεις Ρασκόλνικοφ, δεν ανεβάζεις το “Εγκλημα και τιμωρία”». Τον βρήκε, ισχυρίζεται, στο πρόσωπο του Τάσου Ιορδανίδη. Ο στιβαρός Ιεροκλής Μιχαηλίδης υποδύεται τον ανακριτή Πορφύρη και η Θάλεια Ματίκα τη Σόνια. Το «κλειδί» λοιπόν «ήταν ο χρόνος, ο τόπος και οι άνθρωποι».

Στη Γεωργία, η σταδιοδρομία του Λ. Τσουλάτζε ουσιαστικά ξεκίνησε με το Υπόγειο Θέατρο. Το πρώτο ανεξάρτητο θέατρο, το οποίο βασιζόταν σε αγνές ανησυχίες, στο υποκριτικό δυναμικό χωρίς μέσα και χωρίς χρήματα. Οι δουλειές αρχικά αντιμετωπίστηκαν με καχυποψία, όμως «ήταν μια θεατρική επανάσταση», περιγράφει στην «Κ». Σήμερα είναι το πιο σύγχρονο θέατρο της χώρας του, που διαθέτει τον πλέον σύγχρονο εξοπλισμό. Κι όμως, δεν κρύβει ότι «αυτό μπορεί να αποτελέσει εμπόδιο στο πιο σημαντικό συστατικό της τέχνης, τη φαντασία. Το ίδιο συμβαίνει και στα περισσότερα φεστιβάλ όπου δουλεύω. Στην Ελλάδα πέρυσι, θυμήθηκα τις προσπάθειές μου στο Υπόγειο Θέατρο και ότι το παρόν και το μέλλον του θεάτρου ανήκει στους ηθοποιούς, όχι στις τεχνολογικές ανέσεις που οδηγούν σε μεγάλα θεάματα».

– Στο ευρωπαϊκό περιβάλλον που μετασχηματίζεται διαρκώς βρίσκουμε πιο συχνά θύτες-θύματα όπως αυτοί που περιγράφει στο έργο του ο Ντοστογιέφσκι;

– Γι’ αυτό και το μυθιστόρημα είναι πιο επίκαιρο από ποτέ. Ο οικονομικός πόλεμος, οι στρατιωτικές συρράξεις, ο διωγμός και η εν γένει ραγδαία καταστροφή του πλανήτη έχουν συμβάλει στο να μην είναι πλέον ευκρινή και ξεκάθαρα τα ανθρώπινα όρια. Αν κάποιος πεινάει, μπορεί και να σκοτώσει, αν κάποιος έχει εργασιακά προβλήματα, μπορεί να ασκήσει οικογενειακή βία, αν κάποιος έχει γαλουχηθεί με έντονη θρησκευτικότητα, μπορεί να πυρπολήσει ανθρώπους στον βωμό της κυριαρχίας του δόγματός του. Ενας φαύλος κύκλος, του οποίου ο κλοιός στενεύει πιο πολύ στις μέρες μας.

– Η ηθική είναι ένα από τα βασικά ζητήματα που θίγει το έργο. Κάθε κρίση δοκιμάζει πάντα τα όρια των ανθρώπων. Πιστεύετε ότι η έννοια της ηθικής σήμερα έχει γίνει πιο ελαστική;

– Το ότι έχουμε ξεφύγει από τον φαρισαϊσμό των προηγούμενων εποχών αποτελεί, δίχως άλλο, κέρδος. Από την άλλη, ο νεοευρωπαϊκός πολιτισμός, με τους τέσσερις αιώνες της ιστορίας του, βιώνει μια βαθύτατη ηθική κρίση. Οχι γιατί υπάρχει μεγαλύτερη έκλυση των ηθών, αλλά επειδή παλαιότερα όταν ο άνθρωπος έκανε κάτι κακό, ταλανιζόταν από βαθύ συναίσθημα ενοχής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο Ρασκόλνικοφ, του οποίου η ουσιαστική τιμωρία έρχεται από τη συνείδησή του και όχι από το κάτεργο. Η υπερπληροφόρηση και η ταχύτητα της καθημερινότητας έχουν οδηγήσει τον σημερινό άνθρωπο να γίνει ανήθικος. Αυτή η νέα ποιότητα χαρακτηρίζει την ηθική διαφθορά της εποχής μας.

– Ο πειραματισμός είναι για σας κάτι αναγκαίο ή καμιά φορά νοσταλγείτε μια πιο κλασική παράσταση;

– Ο πειραματισμός είναι πάντα αναγκαίος γιατί μπορεί να οδηγήσει σε καινούργιες μορφές έκφρασης. Πρέπει όμως να επιχειρείται με τον απαιτούμενο σεβασμό στο κείμενο που δουλεύεις. Θεωρώ ότι μια παράσταση δεν μπορεί να είναι κλασική. Ενα κείμενο μπορεί να είναι και να παραμείνει κλασικό, όπως για παράδειγμα το «Εγκλημα και τιμωρία». Αλλά αν η παράσταση είναι καδραρισμένη έξω από τα όρια της εποχής της και παρελθοντολογεί, τότε θα ήταν ανούσια, βαρετή.

– Η αποδόμηση κλασικών έργων είναι δημοφιλής θεατρική τάση της εποχής. Θα ήταν τόσο δημοφιλής αν είχαμε πιο ενδιαφέροντα νέα έργα;

– Η αποδόμηση είναι η εύκολη λύση. Το να διαστρεβλώσεις ένα κείμενο είναι ο αναίμακτος δρόμος. Δεν νομίζω ότι οφείλεται στην έλλειψη συγγραφικής δραστηριότητας αλλά στην έλλειψη γνώσης και φαντασίας. Αν παραμορφώσεις τους χαρακτήρες ενός κειμένου και αλλοιώσεις ολοκληρωτικά τα νοήματα, γιατί να καταπιαστείς με αυτό; Γράψε ένα δικό σου. Το να δουλέψεις σε ένα κλασικό κείμενο και να βρεις σύγχρονα σημεία αναφοράς ώστε να αποφύγεις την ηθογραφία είναι εντελώς διαφορετική υπόθεση. Εδώ έρχεται ο πειραματισμός και διευκολύνει ή δυσχεραίνει τα πράγματα.

– Πέρυσι είχατε πει σε συνέντευξή σας πως «έχουμε κάνει τους πολιτικούς τούς σταρ του 21ου αιώνα». Κατά πόσον ευθύνονται οι πολιτικοί γι’ αυτό και κατά πόσον οι πολίτες;

– Οταν ο πολίτης βομβαρδίζεται από τις ανακολουθίες των πολιτικών, τι ευθύνη φέρει; Είναι εγκλωβισμένος σε μια συνθήκη που τον οδηγεί στο να είναι υποχρεωμένος να παρακολουθεί τις ραγδαίες εξελίξεις, να παθιάζεται ή να αφορίζει. Το πάθος και ο αφορισμός αναδεικνύουν τους πολιτικούς σταρ των καιρών μας και όχι η ανάγκη των πολιτών. Σταρ θα έπρεπε να είναι η Σαρλίζ Θερόν, όχι η Αγκελα Μέρκελ.

– Η σύγχρονη Ευρώπη ταλανίζεται από την οικονομική κρίση και το προσφυγικό πρόβλημα. Πιστεύετε ότι αυτό φέρνει τους λαούς πιο κοντά ή οξύνει τις διαφορές;

– Οι ανοιχτόμυαλοι και πνευματικά διαυγείς προβληματίζονται, πονάνε, συσπειρώνονται. Δυστυχώς οι άνθρωποι στην πλειονότητά τους, είτε εξαιτίας ωφελιμιστικών κριτηρίων τα οποία τους έχουν επιβληθεί είτε εξαιτίας των λανθασμένων κοινωνικών μηνυμάτων που προβάλλονται είτε, τέλος, εξαιτίας την ίδιας της ανάγκης τους να επιβιώσουν, ρέπουν προς τον διχασμό.

Έντυπη

Περισσότερα

Τ.Ιορδανίδης: «Η αδράνεια είναι βαρβαρότητα»

Ο καλλιτεχνικός διευθυντής τού Kote Marjanishvili Theatre, Λεβάν Τσουλάτζε, συνεργάζεται για δεύτερη συνεχή χρονιά με το θέατρο Ανεσις, μετά το περσινό «Λεωφορείο ο Πόθος», διασκευάζοντας και σκηνοθετώντας το «Εγκλημα και τιμωρία» του Φιοντόρ Μιχαΐλοβιτς Ντοστογιέφσκι με πρωταγωνιστές τους Ιεροκλή Μιχαηλίδη και Τάσο Ιορδανίδη.

Ο συγγραφέας εμπνεύστηκε το έργο από μια αληθινή ιστορία που συνέβη στα μέσα της δεκαετίας 1860, όταν κάποιος φοιτητής είχε δολοφονήσει έναν ηλικιωμένο κινούμενος από αιτίες ίδιες με αυτές του ήρωά του, του Ρασκόλνικοφ.

Ο Ρασκόλνικοφ, φοιτητής της Νομικής στην Πετρούπολη, δολοφονεί μια γριά τοκογλύφο και την αδελφή της. Κίνητρο είναι η ληστεία, αλλά στο βάθος επιδιώκει να υπερβεί τα ηθικά κοινωνικά όρια. Αμέσως μετά κατακλύζεται από αντιφατικά συναισθήματα μεταξύ ενοχής και παράνοιας. Ο διώκτης του, ο δαιμόνιος Πορφύρης Πετρόβιτς, οδηγώντας τον συνεχώς σε λάθη τον αναγκάζει να αποκαλυφθεί.

Ο μεγάλος πεζογράφος και στοχαστής τοποθετεί την έννοια του κακού στην ακραία εκδήλωσή του και παρακολουθώντας όλο το ψυχολογικό προτσές του εγκλήματος, αναδεικνύει τα μεγάλα ηθικά διλήμματα. Ο ίδιος ο Ντοστογιέφσκι σημείωνε: «Ο Ρασκόλνικοφ αναγκάζεται να παραδοθεί, ούτως ώστε, παρότι ίσως πεθάνει στη φυλακή, να μπορεί να χαρεί τη συντροφιά των άλλων ανθρώπινων πλασμάτων. Τον οδηγεί σ’ αυτό η αίσθηση ότι απομονώθηκε από την υπόλοιπη ανθρωπότητα».

«Η διαχρονική αξία του λογοτεχνικού κειμένου είναι δεδομένη, τα κύρια γνωρίσματά του πιο επίκαιρα από ποτέ», λέει ο Τάσος Ιορδανίδης που ερμηνεύει τον Ρασκόλνικοφ. «Οταν ο Λεβάν Τσουλάτζε, άνθρωπος που σέβομαι, εκτιμώ και εμπιστεύομαι απόλυτα, μου μίλησε για το ”Εγκλημα και τιμωρία” ομολογώ δείλιασα. Φοβήθηκα την αναμέτρηση με μια τέτοια παραγωγή και με τον ρόλο, στοίχημα υψηλού ρίσκου για κάθε ηθοποιό. Ο Τσουλάτζε έκρινε ότι μπορώ να αντέξω το βάρος του ρόλου.

»Αλλο ένα εχέγγυο για μένα υπήρξε το ότι ο ίδιος θα αναλάμβανε τη θεατρική διασκευή. Πρόκειται για έναν καλλιτέχνη που έχει μεγαλώσει και γαλουχηθεί στο πρώην σοβιετικό καθεστώς. Τον Ντοστογιέφσκι τον έχει διδαχθεί, αποτελεί σημαντικό κομμάτι της κουλτούρας του, γνωρίζει άριστα τον ψυχισμό της γραφής του».

• Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα έργα του Ντοστογιέφσκι που αφορά στην ηθική, τον νόμο και τον άνθρωπο.

Η διασκευή έχει αποφύγει την αφήγηση, σύνηθες στις θεατρικές μεταφορές λογοτεχνικών κειμένων. Διαμορφώθηκε ένα άρτιο θεατρικό κείμενο με αμεσότητα, σωστή δόμηση των εμβληματικών προσώπων του έργου, ενώ προβάλλονται τα μεγαλειώδη ηθικά διλήμματα με τα οποία έρχεται αντιμέτωπη μια αλλοτριωμένη ψυχή. Φυσικά κυριαρχεί η αιώνια συνειδησιακή καταδίωξη αλλά αναδεικνύονται παράλληλα ρωγμές τρυφερότητας, χιούμορ, σαρκασμού όπως και πτυχές αστυνομικού θρίλερ.

• Ρασκόλνικοφ και Πορφύρης δεν έχουν την κλασική σχέση διώκτη και ενόχου.

Ο Ρασκόλνικοφ οδηγείται από την ορμή της νιότης του σε ουτοπικές σκέψεις. Θέλει να πυρπολήσει την κοινωνία για να την ξαναχτίσει από την αρχή. Από το ίδιο στάδιο έχει περάσει και ο Πορφύρης στα νιάτα του. Γι’ αυτό και αναγνωρίζει την αγωνία του θηράματός του και ώς ένα βαθμό τη συμμερίζεται, γνωρίζοντας όμως ότι το πιο σημαντικό ζητούμενο της ανθρώπινης αναζήτησης είναι η ατομική βελτίωση. Είναι δύο άνθρωποι καλλιεργημένοι, έξυπνοι, που με έναν οξύμωρο τρόπο τρέφουν αίσθημα αλληλοεκτίμησης.

Στην παράσταση υφέρπει και μια διάσταση πατρικής σχέσης, η οποία χαρακτηρίζει τα έργα του Ντοστογιέφσκι, λόγω της προβληματικής σχέσης που είχε με τον πατέρα του. Ο Πορφύρης προσπαθεί να εκμαιεύσει την ομολογία του νεαρού φοιτητή, γιατί ξέρει ότι μόνο έτσι ο Ρασκόλνικοφ θα έχει μία ελπίδα σωτηρίας. Ισως επενδύει στη λύτρωση του νεαρού για να σωθεί και ο ίδιος, ακροβατώντας στα όρια της επαγγελματικής ιδιότητας και της ανθρώπινης ύπαρξής του.

• Διαχειρίζεστε το θέατρο Ανεσις. Πώς σε μια τόσο δύσκολη περίοδο αποφασίσατε να αναλάβετε μια μεγάλη παραγωγή;

Αντιτίθεμαι στη βαρβαρότητα της αδράνειας. Πιστεύω ότι ακριβώς επειδή είμαι νέος, οφείλω να τολμήσω, να ρισκάρω, να προσπαθήσω με όσα μέσα διαθέτω να αρθρώσω θεατρικό λόγο. Αλλιώς κάποτε θα κοιτάξω πίσω και θα κατηγορήσω τον εαυτό μου για δειλία, για ανεπάρκεια, για έλλειψη στόχων. Η χώρα μας είναι τυχερή πολιτιστικά γιατί διαθέτει εξαιρετικούς καλλιτέχνες. Αν δεν παλέψουν οι νέοι συνεχίζοντας και εξελίσσοντας το έργο τους, είμαστε άξιοι της μοίρας μας.

• Εχετε έναν θίασο επτά ανθρώπων. Συμμετέχουν με ποσοστά, συνθήκη που συνηθίζεται πια, μια επιχειρηματική συνεργασία ομάδας ή τους προσλαμβάνετε;

Το άγχος είναι πολύ μεγάλο. Εφόσον ηγούμαι παραγωγικά ενός πράγματος, οφείλω στους συναδέλφους-ηθοποιούς σεβασμό στα δικαιώματά τους σύμφωνα με τη σημερινή κοινωνικά οικονομική κατάσταση. Δεν θα μπορούσα να μπω στη διαδικασία των ποσοστών χωρίς να τους έχω εξασφαλίσει το ελάχιστο των δικαιωμάτων τους.

ΙNFO:

Θέατρο Ανεσις (Λ. Κηφισίας 4, Αμπελόκηποι, τηλ.: 2107488881) «Εγκλημα και τιμωρία» του Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι. Διασκευή – σκηνοθεσία-φωτισμοί-μουσική επιμέλεια: Λεβάν Τσουλάτζε. Μετάφραση (από τα γεωργιανά): Xάτια Γκόσουα. Σκηνικά: Σταύρος Λίτινας. Κοστούμια: Ηλένια Δουλαδίρη. Παίζουν: Ιεροκλής Μιχαηλίδης (Πορφύρης), Τάσος Ιορδανίδης (Ρασκόλνικοφ), Θάλεια Ματίκα (Σόνια), Σοφία Πανάγου, Δημήτρης Καπετανάκος, Δημήτρης Διακοσάββας, Θοδωρής Κατσαφάδος.

Περισσότερα
Back To Top